Trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người: Nguyên nhân và cách xử lý

Khi trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người, nhiều bậc cha mẹ không khỏi lo lắng. Tình trạng này khá phổ biến ở trẻ nhỏ và thường không nguy hiểm. Tuy nhiên, việc hiểu rõ nguyên nhân và cách xử lý đúng cách sẽ giúp bé nhanh chóng khỏe mạnh trở lại.

Trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người là gì?

Mẩn đỏ ở trẻ sơ sinh là tình trạng xuất hiện các chấm hoặc mảng đỏ trên da bé, có thể ở dạng phẳng hoặc nổi cao, đôi khi kèm theo ngứa hoặc khó chịu. Những mẩn đỏ này có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể như mặt, cổ, ngực, lưng, bụng, tay chân hoặc vùng tã.

Làn da của trẻ sơ sinh rất mỏng manh và nhạy cảm, dễ bị tổn thương bởi các yếu tố môi trường. Hệ thống miễn dịch và tuyến mồ hôi của bé chưa phát triển hoàn thiện, khiến da dễ phát sinh các vấn đề. Đa số các trường hợp mẩn đỏ ở trẻ sơ sinh đều lành tính và tự khỏi trong vài ngày đến vài tuần.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người

Một số nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người như:

Mẩn ngứa ở trẻ sơ sinh

Đây là loại mẩn đỏ phổ biến nhất, xuất hiện ở khoảng 50% trẻ sơ sinh. Mẩn ngứa thường xuất hiện trong vài ngày đầu sau sinh, có dạng những đốm đỏ với tâm màu trắng hoặc vàng giống mụn nước nhỏ. Nguyên nhân chính xác chưa được xác định rõ ràng nhưng có thể do sự thích nghi của da bé với môi trường bên ngoài. Tình trạng này hoàn toàn vô hại và thường tự biến mất sau 1-2 tuần mà không cần điều trị.

Mụn trứng cá ở trẻ sơ sinh

Khoảng 20% trẻ sơ sinh có thể xuất hiện mụn trứng cá do ảnh hưởng của hormone từ mẹ còn lưu lại trong cơ thể bé. Mụn thường nổi ở vùng má, trán, cằm dưới dạng những nốt nhỏ màu đỏ hoặc trắng. Tình trạng này thường xuất hiện từ tuần thứ 2-4 sau sinh và tự khỏi trong vòng vài tháng khi hệ thống hormone của bé ổn định.

Chàm sữa

Chàm sữa là tình trạng viêm da mãn tính thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ có tiền sử gia đình bị dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng. Triệu chứng bao gồm da khô, đỏ, ngứa, có thể xuất hiện các mảng da dày và bong vảy. Vùng da bị ảnh hưởng thường là má, đầu, cổ, khuỷu tay và đầu gối. Chàm sữa có thể tái phát nhiều lần và cần được chăm sóc đặc biệt.

Phát ban do nhiệt

Khi thời tiết nóng ẩm hoặc bé mặc quá nhiều lớp quần áo, tuyến mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện của bé có thể bị tắc nghẽn, dẫn đến phát ban do nhiệt. Mẩn đỏ xuất hiện thành từng cụm nhỏ li ti ở những vùng da hay đổ mồ hôi như cổ, nếp gấp da, ngực và lưng. Loại mẩn này thường gây ngứa và khó chịu cho bé, đặc biệt khi trời nóng.

Hăm tã

Vùng da tiếp xúc với tã luôn ẩm ướt và dễ bị kích ứng bởi nước tiểu, phân hoặc chất liệu tã. Da vùng bẹn, mông và bộ phận sinh dục của bé sẽ xuất hiện những mảng đỏ, có thể kèm theo bong tróc hoặc phồng rộp. Nếu không được xử lý kịp thời, vùng da hăm có thể bị nhiễm nấm Candida, làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Viêm da tiếp xúc

Da bé có thể bị kích ứng bởi các chất trong bột giặt, nước xả vải, xà phòng tắm, sữa tắm, kem dưỡng da hoặc thậm chí là vải quần áo. Mẩn đỏ xuất hiện ngay tại vùng da tiếp xúc với chất gây dị ứng, có dạng đỏ, ngứa và có thể bong vảy. Loại viêm da này sẽ giảm nhanh khi ngưng tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng.

Dị ứng thực phẩm

Trẻ bú mẹ có thể bị dị ứng với một số thực phẩm mà mẹ ăn vào, phổ biến nhất là sữa bò, trứng, đậu phộng, hải sản hoặc lúa mì. Trẻ uống sữa công thức cũng có thể dị ứng với protein trong sữa. Mẩn đỏ do dị ứng thường xuất hiện đột ngột sau khi bú sữa, lan rộng khắp cơ thể, kèm theo ngứa, nôn trớ hoặc tiêu chảy.

Nhiễm trùng da

Mặc dù ít gặp hơn, nhưng mẩn đỏ cũng có thể do nhiễm virus như sởi, rubella, thủy đậu hoặc nhiễm khuẩn da như viêm nang lông, áp xe nhỏ. Mẩn đỏ do nhiễm trùng thường kèm theo sốt, bé quấy khóc nhiều, bú kém và có dấu hiệu mệt mỏi. Đây là trường hợp cần được thăm khám và điều trị y tế ngay lập tức.

Cách xử lý mẩn đỏ ở trẻ sơ sinh tại nhà

Khi trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người, bố mẹ chú ý hơn trong cách chăm sóc da cho bé hàng ngày:

Giữ da bé luôn sạch và khô

Vệ sinh da bé nhẹ nhàng bằng nước ấm, tránh dùng xà phòng có hóa chất mạnh. Chỉ nên tắm cho bé 1 lần/ngày, mỗi lần khoảng 5-10 phút. Sau khi tắm, thấm nhẹ da bé bằng khăn mềm, tránh chà xát mạnh. Đặc biệt chú ý lau khô các nếp gấp da như cổ, nách, háng để tránh ẩm ướt gây phát ban.

Sữa tắm gội dịu nhẹ cho bé Sebamed pH5.5 giúp sạch bụi bẩn bám trên da bé giúp hạn chế rôm sảy, giúp dưỡng ẩm da cho làn da của bé trông khỏe mạnh, mịn màng và mềm mại.

Chọn quần áo phù hợp

Mặc quần áo cotton mỏng, thoáng mát cho bé, tránh len hoặc vải tổng hợp. Không nên mặc quá nhiều lớp cho bé, đặc biệt trong thời tiết nóng. Quần áo nên rộng rãi, không bó chặt da để da được thông thoáng. Giặt quần áo bằng bột giặt dịu nhẹ, không hương liệu và phải xả kỹ để loại bỏ hết chất tẩy rửa.

Điều chỉnh nhiệt độ phòng

Duy trì nhiệt độ phòng từ 22-25°C, độ ẩm khoảng 50-60%. Tránh để bé ở nơi quá nóng hoặc quá lạnh. Sử dụng quạt hoặc điều hòa nhưng không để gió thổi trực tiếp vào bé. Phòng cần được thông gió tốt để không khí luân chuyển.

Thay tã thường xuyên

Thay tã cho bé ngay khi bé đi vệ sinh để tránh da tiếp xúc lâu với môi trường ẩm ướt. Nên thay tã ít nhất 6-8 lần/ngày hoặc mỗi 2-3 giờ. Vệ sinh vùng tã bằng nước ấm hoặc khăn ướt không cồn, thấm khô hoàn toàn trước khi đeo tã mới. Để bé phơi mông khoảng 10-15 phút mỗi lần thay tã để da được hô hấp.

Dưỡng ẩm cho da

Sử dụng kem dưỡng ẩm dành riêng cho trẻ sơ sinh, không chứa hương liệu và paraben. Thoa kem nhẹ nhàng lên da bé sau khi tắm khi da còn hơi ẩm để khóa ẩm hiệu quả hơn. Với trường hợp hăm tã, có thể dùng kem chống hăm chứa oxit kẽm để tạo lớp bảo vệ cho da.

Sản phẩm Kem dưỡng bảo vệ da cho bé Sebamed giúp làm dịu làn da khô của bé, giúp giảm ngứa do tình trạng da khô, cho da mịn màng, mềm mại và trông khỏe mạnh hơn.

Tránh gãi, nặn mẩn

Cắt móng tay bé ngắn và sạch sẽ để tránh bé vô tình gãi làm tổn thương da. Có thể cho bé đeo bao tay cotton mềm nếu bé hay gãi. Tuyệt đối không nặn, chọc mẩn vì có thể gây nhiễm trùng và để lại sẹo.

Điều chỉnh chế độ ăn của mẹ (nếu bé bú mẹ)

Nếu nghi ngờ mẩn đỏ do dị ứng thực phẩm, mẹ có thể tạm thời loại bỏ các thực phẩm dễ gây dị ứng như sữa bò, trứng, hải sản khỏi chế độ ăn trong 2-3 tuần để theo dõi. Nếu tình trạng bé cải thiện, từ từ thêm lại từng loại thực phẩm để xác định tác nhân gây dị ứng. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thực hiện.

Phương pháp điều trị y khoa khi trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người

Khi đưa bé đến bệnh viện, các bác sĩ sẽ kê một số thuốc theo phác đồ điều trị chuyên biệt từng bé:

• Thuốc bôi corticoid: Bác sĩ có thể kê đơn kem corticoid nồng độ thấp để giảm viêm và ngứa cho các trường hợp chàm sữa hoặc viêm da tiếp xúc. Chỉ sử dụng theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua và bôi vì corticoid có thể gây tác dụng phụ nếu dùng không đúng cách.
• Thuốc kháng histamine: Đối với trường hợp mẩn đỏ do dị ứng kèm ngứa nhiều, bác sĩ có thể kê thuốc kháng histamine dạng uống để giảm ngứa và giúp bé ngủ ngon hơn. Liều lượng sẽ được tính toán phù hợp với cân nặng và độ tuổi của bé.
• Thuốc kháng sinh: Nếu mẩn đỏ do nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh bôi hoặc uống tùy mức độ nghiêm trọng. Cha mẹ cần tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình điều trị, không tự ý ngưng thuốc khi thấy bé khỏi.
• Thuốc chống nấm: Với trường hợp hăm tã bị nhiễm nấm Candida, thuốc chống nấm dạng bôi sẽ được chỉ định. Thường phải điều trị trong 7-10 ngày và tiếp tục thêm vài ngày sau khi triệu chứng biến mất để đảm bảo diệt hoàn toàn nấm.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Mặc dù đa số nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người đều lành tính, cha mẹ nên đưa bé đi khám ngay trong các trường hợp sau:

• Mẩn đỏ lan nhanh, không thuyên giảm sau 3-5 ngày
• Bé sốt cao trên 38°C kéo dài
• Mẩn xuất hiện mủ, chảy dịch hoặc có mùi hôi
• Vùng da bị mẩn sưng nề, nóng bỏng tay
• Bé bú kém, ngủ nhiều bất thường
• Bé quấy khóc không ngừng, khó dỗ
• Xuất hiện dấu hiệu khó thở, tím tái
• Nôn trớ nhiều, tiêu chảy kéo dài
• Bé mệt mỏi, li bì bất thường
• Mẩn đỏ xuất hiện sau khi tiêm phòng hoặc dùng thuốc

Trẻ sơ sinh nổi mẩn đỏ khắp người là tình trạng phổ biến và thường không đáng lo ngại. Đa số các trường hợp đều tự khỏi hoặc cải thiện với chăm sóc đúng cách tại nhà. Tuy nhiên, cha mẹ cần theo dõi sát sao tình trạng của bé và không ngần ngại đưa bé đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý sẽ giúp cha mẹ tự tin hơn trong việc chăm sóc sức khỏe làn da cho bé yêu của mình.