Chàm thể tạng là bệnh gì? Nguyên nhân và cách điều trị

Chàm thể tạng là một bệnh da liễu phổ biến, gây ra tình trạng da khô, ngứa và dễ viêm. Bệnh thường liên quan đến yếu tố di truyền và phản ứng quá mẫn cảm với môi trường, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống hàng ngày. Hiểu rõ nguyên nhân và cách điều trị sẽ giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và ngăn ngừa tái phát.

Chàm thể tạng là gì?

Chàm thể tạng hay còn gọi là viêm da thể tạng, viêm da cơ địa, là một bệnh da liễu mãn tính, đặc trưng bởi da khô, ngứa ngáy và dễ viêm. Bệnh thường liên quan đến yếu tố di truyền và sự rối loạn chức năng hàng rào bảo vệ da, khiến da trở nên nhạy cảm, dễ phản ứng với các yếu tố kích thích từ môi trường như dị ứng thực phẩm, hóa chất, thay đổi thời tiết hay căng thẳng.

Chàm thể tạng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng một số đối tượng dễ bị hơn gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh dị ứng, người có da nhạy cảm hoặc rối loạn hàng rào bảo vệ da hoặc những người tiếp xúc với yếu tố kích thích thường xuyên.

Triệu chứng của chàm thể tạng

Triệu chứng của chàm thể tạng thường xuất hiện theo từng giai đoạn và có thể khác nhau tùy độ tuổi, nhưng các biểu hiện điển hình bao gồm:

• Ngứa nhiều, ngứa thường tăng lên vào ban đêm hoặc khi da bị khô, khiến người bệnh gãi liên tục, dẫn đến tổn thương da.
• Da mất độ ẩm, trở nên sần sùi, dễ nứt nẻ, đặc biệt ở các vùng da gấp như khuỷu tay, đầu gối, cổ tay và cổ chân.
• Da xuất hiện các mảng đỏ, viêm, đôi khi có mụn nước nhỏ hoặc mụn mủ li ti. Khi vỡ ra, có thể chảy dịch và đóng vảy.
• Nếu bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, da có thể dày lên, sạm màu, hình thành các vết lichen hóa.
• Trẻ nhỏ thường bị ở mặt, trán, má, da đầu, cổ và các chi. Còn người lớn thì là các nếp gấp khuỷu tay, đầu gối, cổ tay, cổ chân và cổ.

Nguyên nhân bị chàm thể tạng

Nguyên nhân gây chàm thể tạng rất đa dạng và thường là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố di truyền, cơ địa và môi trường sống. Hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Dị ứng

Chàm thể tạng thường liên quan đến các phản ứng dị ứng của cơ thể. Người bệnh có thể phản ứng quá mức với các tác nhân như bụi, phấn hoa, lông thú, vi khuẩn trên da hoặc một số thực phẩm như sữa, trứng, hải sản. Khi cơ thể nhận diện các yếu tố này là nguy hiểm, hệ miễn dịch sẽ kích thích phản ứng viêm, gây ngứa, đỏ và bong tróc da.

Di truyền và bẩm sinh

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng. Nếu trong gia đình có cha mẹ hoặc anh chị em mắc chàm, hen suyễn hay viêm mũi dị ứng, nguy cơ trẻ sinh ra bị chàm thể tạng cao hơn nhiều so với bình thường. Ngoài ra, một số trẻ sinh ra đã có cơ địa da nhạy cảm, lớp bảo vệ da yếu, khiến da dễ khô, mất độ ẩm và dễ bị kích ứng ngay từ những tháng đầu đời.

Tham khảo thêm: Chàm da có lây không?

Môi trường sống

Điều kiện sống xung quanh có ảnh hưởng rõ rệt đến tình trạng chàm. Môi trường ô nhiễm, nhiều bụi, vi khuẩn hoặc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất từ nhà bếp, sơn, thuốc tẩy rửa,… đều có thể làm da bị kích thích và viêm.

Khí hậu và thời tiết 

Thời tiết khô, lạnh hoặc ẩm ướt quá mức đều ảnh hưởng đến lớp bảo vệ da, làm da mất độ ẩm và dễ bị ngứa, bong tróc. Chàm thể tạng thường bùng phát mạnh hơn vào mùa đông hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột.

Thay đổi nội tiết tố

Sự biến động hormone trong cơ thể, đặc biệt ở tuổi dậy thì, giai đoạn mang thai hoặc trong chu kỳ kinh nguyệt, có thể khiến hệ miễn dịch nhạy cảm hơn, làm triệu chứng chàm xuất hiện hoặc nặng thêm.

Chăm sóc da không đúng cách

Sử dụng các sản phẩm chăm sóc da không phù hợp, nhiều xà phòng, sữa tắm, mỹ phẩm quá mạnh sẽ làm mất lớp màng bảo vệ tự nhiên của da. Khi lớp bảo vệ này yếu đi, da dễ khô, kích ứng và dễ viêm, tạo điều kiện cho chàm bùng phát.

Tiếp xúc với hóa chất mạnh 

Các chất tẩy rửa, dung dịch sát khuẩn, xà phòng công nghiệp, nước rửa chén hay hóa mỹ phẩm có chứa hương liệu và chất bảo quản mạnh đều có thể kích thích da nhạy cảm, gây viêm và ngứa.

Căng thẳng, stress kéo dài

Yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng. Khi cơ thể căng thẳng, hệ miễn dịch bị rối loạn, làm phản ứng viêm trên da mạnh hơn, khiến triệu chứng chàm nặng hơn và khó kiểm soát.

Cách điều trị chàm thể tạng

Cách điều trị chàm thể tạng cần được thực hiện toàn diện, kết hợp chăm sóc da và sử dụng thuốc đúng cách để kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa tái phát. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

Dưỡng ẩm da

Đây là bước quan trọng nhất trong điều trị chàm thể tạng. Da khô là nguyên nhân chính khiến triệu chứng ngứa và viêm bùng phát. Người bệnh nên sử dụng kem hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm có thành phần dịu nhẹ, không mùi, thoa nhiều lần trong ngày, đặc biệt sau khi tắm. Dưỡng ẩm thường xuyên giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da, giảm ngứa và phòng ngừa viêm tái phát.

Sử dụng thuốc corticoid

Thuốc corticoid dạng kem hoặc mỡ giúp giảm viêm, giảm ngứa nhanh chóng trong các đợt chàm bùng phát. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để tránh tác dụng phụ như mỏng da, rạn da hay nám da. Với trường hợp nặng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc corticoid uống hoặc tiêm, nhưng chỉ dùng trong thời gian ngắn và theo dõi chặt chẽ.

Thuốc chống dị ứng

Được sử dụng để giảm ngứa và phản ứng dị ứng ở những người có cơ địa nhạy cảm. Một số loại thuốc kháng histamin thế hệ mới ít gây buồn ngủ, thích hợp dùng ban ngày. Thường kết hợp với các phương pháp dưỡng ẩm và corticoid để đạt hiệu quả tốt nhất.

Điều trị bằng Đông y

Một số bài thuốc Đông y sử dụng thảo dược thiên nhiên giúp thanh nhiệt, giải độc, bổ gan thận, tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ làm lành da. Phương pháp này phù hợp với những người muốn giảm tái phát lâu dài và hạn chế dùng corticoid trong thời gian dài.

Chàm thể tạng là một bệnh da liễu phổ biến nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp. Việc hiểu rõ chàm thể tạng và thực hiện biện pháp chăm sóc toàn diện, bạn hoàn toàn có thể sống khỏe mạnh và thoải mái, ngay cả khi có cơ địa nhạy cảm với các tác nhân gây bệnh.