Nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt: Nguyên nhân và cách điều trị

Hiện tượng nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt là tình trạng da phổ biến gây nhiều khó chịu và lo lắng cho người bệnh. Triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây ngứa ngáy dữ dội, khó ngủ và làm giảm chất lượng cuộc sống. Việc hiểu rõ nguyên nhân và có hướng chăm sóc da phù hợp sẽ giúp bạn dưỡng da khỏe mạnh trở lại sớm nhất. Cùng Sebamed tìm hiểu chi tiết về tình trạng này qua bài viết dưới đây.

Nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt là gì?

Nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt là triệu chứng da xuất hiện các nốt sần nhỏ màu đỏ, phân bố rải rác hoặc thành cụm trên nhiều vùng da khác nhau của cơ thể. Các nốt mẩn này thường có hình dạng tròn hoặc hơi lồi lên, kích thước từ vài mm đến 1-2 cm, kèm theo cảm giác ngứa ngáy, nóng rát hoặc châm chích.

Đặc điểm chính của tình trạng này bao gồm:

• Hình dạng: Các nốt mẩn giống như vết muỗi đốt, có thể nhỏ li ti hoặc to hơn, thường có viền đỏ xung quanh và phần giữa hơi nhạt màu hoặc sưng phồng.
• Vị trí: Xuất hiện khắp cơ thể như tay, chân, lưng, bụng, ngực, vai, cổ, đôi khi cả ở mặt và da đầu. Các nốt mẩn có thể di chuyển từ vùng này sang vùng khác.
• Cảm giác: Gây ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt vào ban đêm hoặc khi cơ thể nóng lên. Một số trường hợp có cảm giác nóng rát, châm chích như bị kim đâm.
• Thời gian xuất hiện: Có thể xuất hiện đột ngột trong vài giờ hoặc từ từ trong nhiều ngày. Các nốt mẩn có thể tự biến mất sau vài giờ đến vài ngày, nhưng cũng có thể kéo dài dai dẳng.

Tình trạng này thường là biểu hiện của phản ứng dị ứng, nhiễm trùng da hoặc các bệnh lý da liễu khác. Việc xác định chính xác nguyên nhân sẽ giúp điều trị hiệu quả và ngăn ngừa tái phát.

Nguyên nhân nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt

Để có phương pháp điều trị phù hợp, việc hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh là vô cùng quan trọng. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

Viêm da tiếp xúc dị ứng

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng nổi mẩn đỏ ngứa khắp người. Khi da tiếp xúc với các chất gây dị ứng, hệ miễn dịch sẽ phản ứng thái quá, giải phóng histamine và các chất gây viêm, dẫn đến các triệu chứng ngứa và mẩn đỏ.

Các tác nhân gây dị ứng phổ biến:

• Mỹ phẩm không phù hợp: Kem dưỡng da, sữa rửa mặt, tẩy trang, nước hoa chứa thành phần kích ứng như paraben, hương liệu tổng hợp, cồn nồng độ cao.
• Thuốc bôi ngoài da: Một số loại thuốc kháng sinh, corticoid, thuốc giảm đau bôi có thể gây phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm.
• Chất tẩy rửa: Xà phòng kiềm tính cao, bột giặt, nước xả vải, chất tẩy rửa nhà cửa chứa hóa chất mạnh.
• Dị ứng thời tiết: Nắng nóng, gió bụi, ô nhiễm không khí, thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể kích thích da nhạy cảm.
• Dị ứng thực phẩm: Hải sản, sữa, trứng, đậu phộng, các loại hạt, thực phẩm có chất bảo quản, phẩm màu.

Côn trùng đốt

Mặc dù triệu chứng giống như muỗi đốt, nhưng ngoài muỗi, còn có nhiều loại côn trùng khác cũng gây ra các nốt mẩn đỏ ngứa tương tự:

• Muỗi: Gây nốt sưng đỏ, ngứa nhẹ đến vừa phải, thường tự hết sau vài giờ đến 1-2 ngày.
• Rệp giường: Gây các nốt mẩn đỏ thành hàng hoặc thành cụm, ngứa dữ dội, thường xuất hiện vào buổi sáng.
• Bọ chét: Tạo các nốt mẩn nhỏ có điểm đỏ giữa, thường ở chân, cổ chân, gây ngứa rất nhiều.
• Ong, ong bắp cày: Gây sưng đỏ lớn, đau rát, có thể nguy hiểm nếu bị dị ứng nọc độc.
• Kiến ba khoang: Tiết dịch độc gây bỏng da, tạo mụn nước, rất đau và ngứa.

Phần lớn trường hợp côn trùng đốt sẽ tự khỏi sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu bị côn trùng lạ hoặc độc đốt, cần theo dõi cẩn thận và đi khám kịp thời nếu có dấu hiệu bất thường.

Nổi mề đay

Mề đay là phản ứng dị ứng cấp tính của da, biểu hiện bằng các mảng sần đỏ nổi lên trên da, có viền rõ ràng, kích thước và hình dạng khác nhau. Triệu chứng đặc trưng là ngứa rát dữ dội như bị kim châm.

Nguyên nhân gây mề đay có thể do:

• Dị ứng thực phẩm (hải sản, trứng, sữa, các loại hạt)
• Dị ứng thuốc (kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm)
• Nhiễm trùng vi khuẩn, vi rút
• Căng thẳng, stress kéo dài
• Thay đổi nhiệt độ đột ngột (nóng, lạnh)
• Vận động mạnh, đổ mồ hôi nhiều
• Tiếp xúc ánh nắng mặt trời

Mề đay cấp tính thường xuất hiện đột ngột và biến mất trong vòng 24 giờ, nhưng có thể tái phát nhiều lần. Mề đay mạn tính kéo dài hơn 6 tuần cần được điều trị chuyên sâu.

Viêm da cơ địa (Eczema)

Viêm da cơ địa là bệnh da mãn tính, thường có yếu tố di truyền, đặc trưng bởi da khô, ngứa, nổi mẩn đỏ và viêm nhiễm. Bệnh thường tái phát theo chu kỳ, đặc biệt khi thời tiết thay đổi.

Triệu chứng điển hình:

• Da khô, nứt nẻ, bong tróc
• Nổi mẩn đỏ, ngứa ngáy dữ dội
• Da dày lên, sần sùi do gãi nhiều
• Thường xuất hiện ở nếp gấp (khuỷu tay, đầu gối, cổ)
• Có thể chảy nước, đóng vảy vàng khi nhiễm trùng

Yếu tố kích phát bị viêm da cơ địa phổ biến nhất là:

• Căng thẳng, stress
• Thời tiết khô hanh, lạnh
• Tiếp xúc chất kích ứng (xà phòng mạnh, hóa chất)
• Dị ứng thực phẩm
• Mồ hôi, nhiệt độ cao
• Nhiễm trùng da

Viêm da tiếp xúc kích ứng

Khác với viêm da dị ứng, viêm da tiếp xúc kích ứng xảy ra do tác động trực tiếp của các chất hóa học hoặc vật lý lên da, không qua cơ chế miễn dịch. Triệu chứng thường xuất hiện ngay hoặc trong vòng vài giờ sau tiếp xúc.

Các tác nhân gây kích ứng:

• Hóa chất công nghiệp: Dung môi, axit, kiềm, chất tẩy dầu mỡ.
• Kim loại: Niken (trong trang sức giả, dây đồng hồ, khóa áo), crom, coban.
• Cao su, latex: Găng tay cao su, dây thun quần áo.
• Thực vật độc: Cây tầm gửi, cây sơn, cây xương rồng.
• Nước: Tiếp xúc nước quá nhiều làm da mất lớp bảo vệ tự nhiên.
• Thuốc nhuộm tóc: Chứa PPD (paraphenylenediamine) gây dị ứng nghiêm trọng.

Triệu chứng bao gồm da đỏ, nóng rát, nổi mẩn hoặc mụn nước, có thể sưng phồng. Vùng da bị ảnh hưởng thường giới hạn ở chỗ tiếp xúc với chất kích ứng.

Nhiễm trùng da

Một số bệnh nhiễm trùng da do vi khuẩn, vi rút hoặc nấm cũng có thể gây nổi mẩn đỏ ngứa:

• Viêm nang lông: Do vi khuẩn Staphylococcus aureus, gây nốt mụn mủ đỏ, đau và ngứa.
• Nấm da: Gây các mảng đỏ hình tròn, có viền nổi, ngứa nhiều.
• Thủy đậu, Zona: Do vi rút Varicella-Zoster, gây mụn nước, đau và ngứa.
• Phong ban (Rubella): Gây mẩn đỏ nhỏ li ti khắp người, sốt nhẹ.

Các bệnh lý toàn thân

Một số bệnh lý nội khoa cũng có thể biểu hiện qua triệu chứng nổi mẩn đỏ ngứa:

• Bệnh gan: Suy gan, viêm gan gây ngứa và mẩn đỏ do tích tụ mật trong máu.
• Bệnh thận: Suy thận mạn tính gây ngứa do tích tụ độc tố.
• Rối loạn tuyến giáp: Cường giáp, suy giáp ảnh hưởng đến tình trạng da.
• Bệnh tự miễn: Lupus ban đỏ, viêm da cơ địa.
• Ung thư: Một số loại ung thư máu có thể gây ngứa và mẩn đỏ.

Cách điều trị nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Dưới đây là các biện pháp điều trị chính:

Điều trị bằng thuốc theo chỉ định bác sĩ

Các bạn đi khám với các bác sĩ da liễu chuyên khoa để bác sĩ có thể xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị cho các bạn. Thường tùy theo tình trạng mức độ nặng nhẹ, sẽ được kê thuốc bôi, thuốc uống. 

Với thuốc bôi ngoài da thì các bạn sẽ được kê các dòng Corticosteroid bôi,  nhóm thuốc chống viêm mạnh, giúp giảm nhanh triệu chứng đỏ, sưng và ngứa. Các loại thường dùng bao gồm:

• Hydrocortisone 1% (mức độ yếu): Dùng cho da mỏng, nhạy cảm như mặt, vùng kín.
• Mometasone, Betamethasone (mức độ mạnh): Dùng cho vùng da dày, triệu chứng nặng.
• Clobetasol (mức độ rất mạnh): Chỉ dùng trong thời gian ngắn, theo chỉ định nghiêm ngặt của bác sĩ.

Lưu ý: Không tự ý sử dụng corticoid bôi kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ như da mỏng, dễ bị tổn thương, rạn da, tăng sắc tố.

Ngoài dạng thuốc bôi, các bạn có thể sẽ được kê các loại kem chống ngứa, giảm dịu cơn ngứa như:

• Kem chứa kẽm oxit 10%: Giúp làm dịu da, giảm ngứa nhẹ, an toàn cho cả trẻ em.
• Kem chứa Calamine: Làm mát da, giảm ngứa, thích hợp cho mề đay, côn trùng đốt.
• Kem chứa Menthol, Camphor: Tạo cảm giác mát, giảm ngứa nhanh.

Với các bạn bị cơn ngứa nặng hơn, các bạn có thể được kê thuốc uống kháng ngứa toàn thân:

• Thuốc kháng histamin: Đây là nhóm thuốc quan trọng nhất trong điều trị các phản ứng dị ứng. Tác dụng chính là ức chế histamine – chất gây ngứa và viêm trong cơ thể.
• Kháng histamin thế hệ 1 (Diphenhydramine, Chlorpheniramine): Tác dụng nhanh, mạnh nhưng gây buồn ngủ. Thích hợp dùng trước khi ngủ.
• Kháng histamin thế hệ 2 (Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine): Ít gây buồn ngủ, tác dụng kéo dài 24 giờ, phù hợp dùng ban ngày.

Trong trường hợp da bị trầy xước do gãi thì các bạn có thể được khuyên dùng Betadine, Fucidin, Gentamycin. Hoặc các dòng thuốc kháng sinh được chỉ định khi có nhiễm trùng vi khuẩn kèm theo, biểu hiện bằng mủ, sưng nóng, đỏ lan rộng như Amoxicillin, Cephalexin, Erythromycin.

Trong trường hợp mề đay cấp nặng, viêm da tiếp xúc diện rộng, không đáp ứng với điều trị tại chỗ thì sẽ được kê Corticosteroid uống. Thời gian dùng ngắn (5-7 ngày) để tránh tác dụng phụ.

Khi điều trị, nếu xác định được tác nhân gây dị ứng, các bạn cần tránh xa hoàn toàn. Có thể bác sĩ sẽ làm test dị ứng da để xác định chính xác gây ra tình trạng cho bạn như là loại bỏ thực phẩm gây dị ứng, tăng rau xanh, trái cây giàu vitamin C và chất chống oxy hóa. Nếu mẩn đỏ ngứa do bệnh lý toàn thân như gan, thận, tuyến giáp, cần điều trị bệnh chính.

Chườm lạnh khi nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt

Khi bị nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt, các bạn có thể đắp khăn lạnh hoặc túi đá (bọc trong khăn mềm) lên vùng da bị ngứa trong 10-15 phút, lặp lại 3-4 lần/ngày. Nhiệt độ lạnh giúp làm tê tạm thời các đầu dây thần kinh, giảm cảm giác ngứa. Bởi nhiệt độ lạnh sẽ giúp co mạch máu, giảm sưng và viêm, tạo cảm giác dễ chịu, giúp kiểm soát được cơn ngứa

Tắm nước ấm với baking soda hoặc yến mạch

Khi nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt, các bạn có thể làm dịu cơn ngứa và tình trạng da bằng việc tắm baking soda hoặc bột yến mạnh. Các bạn thực hiện: Pha 1/4 chén baking soda hoặc 1 chén bột yến mạch vào bồn tắm nước ấm. Ngâm mình 15-20 phút kết hợp vỗ nhẹ để lau khô, không chà xát mạnh sẽ giúp làm dịu da, giảm ngứa và viêm hiệu quả.

Bên cạnh đó, các bạn chú ý cắt móng ngắn để tránh làm trầy xước da khi gãi ngứa vô thức. Đeo găng tay cotton khi ngủ nếu không kiểm soát được việc gãi ngứa.

Cách chăm sóc da khi nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt

Chăm sóc da đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và phòng ngừa tái phát.

Vệ sinh da đúng cách

Khi da đang bị kích ứng, việc lựa chọn sản phẩm vệ sinh đúng chuẩn là vô cùng quan trọng. Da khỏe mạnh có độ pH từ 4.5-5.5, tạo nên lớp màng acid tự nhiên bảo vệ da khỏi vi khuẩn, nấm và các tác nhân gây hại. Khi sử dụng xà phòng thông thường có độ pH cao (8-10), lớp màng này bị phá vỡ, khiến da dễ bị kích ứng và viêm nhiễm hơn.

Sữa rửa mặt và tắm toàn thân Sebamed pH5.5 là giải pháp tối ưu cho làn da đang gặp vấn đề về mẩn đỏ ngứa. Sản phẩm này được các bác sĩ da liễu khuyên dùng vì những ưu điểm vượt trội:

• Độ pH5.5 chuẩn y khoa: Duy trì màng acid tự nhiên của da, giúp da tự bảo vệ mình khỏi các tác nhân gây hại. Đây là mức độ pH lý tưởng để da khỏe mạnh, giảm viêm và ngứa.
• 100% không xà phòng, không kiềm: Không chứa các chất tẩy rửa mạnh gây khô da và kích ứng. Công thức dịu nhẹ phù hợp với cả da nhạy cảm và da đang bị viêm.
• Không chứa paraben, hương liệu: An toàn tuyệt đối, không gây phản ứng dị ứng thêm.
• Làm sạch sâu nhưng dịu nhẹ: Loại bỏ bụi bẩn, bã nhờn, vi khuẩn mà không làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da.
• Cấp ẩm với phức hợp dưỡng ẩm tự nhiên: Chứa Allantoin, Pentavitin, Panthenol giúp da mềm mại, giảm khô nứt và thúc đẩy tái tạo da.
• Được kiểm nghiệm da liễu và chứng nhận lâm sàng: Hiệu quả đã được chứng minh trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh da liễu như viêm da cơ địa, chàm, vảy nến, viêm da tiếp xúc.
• Phù hợp cho mọi lứa tuổi: Từ trẻ sơ sinh, trẻ em đến người lớn và người cao tuổi đều có thể sử dụng an toàn.

Dưỡng ẩm đầy đủ

Sau khi vệ sinh da, trong vòng 3 phút, thoa kem dưỡng ẩm để khóa độ ẩm. Các bạn ưu tiên chọn kem dưỡng không chứa hương liệu, cồn, paraben, các sản phẩm chứa Ceramide, Hyaluronic acid, Glycerin,… Khi thoa, nên thoa dày hơn vào vùng da khô, nứt nẻ và nên thoa 2-3 lần/ngày nếu da rất khô.

Tránh gãi ngứa

Đây là điều khó nhưng cực kỳ quan trọng để tránh da bị tổn thương nhiều hơn. Nếu thấy ngứa, các bạn nên chườm lạnh hoặc vỗ nhẹ lên da thay vì gãi. Bên cạnh đó, các bạn cắt móng tay thật ngắn, khi đi ngủ thì đeo găng tay cotton khi ngủ để tránh gãi ngứa trong vô thức. 

Việc tập thêm các bài tập thể dục, giữ tâm trạng thư giãn, ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, tránh stress làm tăng cảm giác ngứa.

• Tập yoga, thiền định giảm căng thẳng
• Vận động nhẹ nhàng hàng ngày
• Dành thời gian cho sở thích cá nhân

Chọn quần áo phù hợp

Khi da đang khó chịu, ngứa ngáy thì các bạn ưu tiên mặc quần áo chất liệu cotton, linen thoáng mát loại rộng rãi, tránh các vải tổng hợp, len, lông thú, nhất là bó sát dễ kích ứng cho làn da.

Thêm nữa, các bạn nên giặt quần áo bằng nước ấm với bột giặt dịu nhẹ và không dùng nước xả vải có hương liệu mạnh

Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm

Vì da đang dễ bị kích ứng cũng như nổi mẩn ngứa, nên các bạn giữ phòng mát mẻ (20-22°C), tránh quá nóng để da không bị quá khô. Bên cạnh đó, có thể lắp máy tạo ẩm trong phòng, duy trì độ ẩm 40-60%.

Các bạn nên hạn chế ra ngoài trời nắng nóng, khi ra ngoài che chắn cẩn thận.

Chế độ ăn uống hợp lý

Các bạn duy trì chế độ ăn uống khoa học với:

• Uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày
• Tăng rau xanh, trái cây giàu vitamin A, C, E
• Ăn cá hồi, cá ngừ giàu Omega-3 giảm viêm
• Hạn chế đồ cay nóng, rượu bia, caffeine
• Tránh thực phẩm gây dị ứng đã biết

Nổi mẩn đỏ ngứa khắp người như muỗi đốt là tình trạng da phổ biến với nhiều nguyên nhân khác nhau. Từ dị ứng đơn giản đến các bệnh lý da liễu phức tạp, việc hiểu rõ nguyên nhân và có phương pháp chăm sóc đúng cách là chìa khóa để điều trị thành công.