Mụn cóc phẳng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Mụn cóc phẳng là một bệnh da liễu lành tính nhưng dễ lây lan, thường gây mất thẩm mỹ, đặc biệt khi xuất hiện trên mặt. Nhiều người nhầm lẫn mụn cóc phẳng với mụn trứng cá hoặc mụn thịt, dẫn đến điều trị sai cách khiến tình trạng nặng hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ mụn cóc phẳng là gì, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các phương pháp điều trị hiệu quả hiện nay.

Mụn cóc phẳng là gì?

Mụn cóc phẳng, tiếng Anh là Verruca plana hoặc Plane warts, là một loại mụn cóc da do một số chủng virus papilloma ở người (HPV) gây ra. Đặc điểm của loại mụn cóc này là bề mặt phẳng, nhẵn và hơi nổi lên trên da, khác biệt với các loại mụn cóc khác, chẳng hạn như mụn cóc thông thường hoặc mụn cóc ở lòng bàn chân.

Chúng thường nhỏ và có màu da, đường kính từ 2 – 4 mm, và thường xuất hiện thành từng cụm hoặc nhóm ở nhiều bộ phận khác nhau trên cơ thể. Những vùng này có thể bao gồm mụn cóc phẳng trên mặt, cổ, bàn tay, cổ tay và đầu gối. Mụn cóc phẳng cũng có thể xuất hiện ở chân trẻ em.

Mụn cóc phẳng có lây không?

Mụn cóc phẳng có khả năng lây lan và có thể lây lan qua tiếp xúc da kề da trực tiếp với người bị nhiễm bệnh hoặc do chạm vào các bề mặt bị nhiễm vi-rút như tiếp xúc da kề da trực tiếp hoặc khi chạm vào bề mặt hoặc vật thể bị nhiễm bẩn. Và phương thức lây truyền này thường là lý do tại sao mụn cóc phẳng xuất hiện thành từng cụm hoặc nhóm, đặc biệt là ở những vùng da thường xuyên tiếp xúc như trên mặt, cổ, tay, cổ tay và đầu gối.

Các chủng HPV gây ra mụn cóc phẳng thường thuộc nhóm HPV nguy cơ thấp, chủ yếu là HPV type 3, 10, 28 và 49. Các chủng HPV này thường gây ra mụn cóc lành tính, bao gồm cả mụn cóc phẳng, hơn là các bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư cổ tử cung, thường liên quan đến các chủng HPV nguy cơ cao.

Mặc dù mụn cóc phẳng thường không gây đau, nhưng chúng có thể gây ngứa hoặc kích ứng, đặc biệt là khi gãi. Tìm hiểu thêm: Mụn cóc có ngứa không?

Mụn cóc phẳng có tự khỏi không?

Nếu các bạn thấy tự ti về thẩm mỹ thì hãy tìm kiếm sự hỗ trợ y tế để được điều trị phù hợp. Điều trị mụn cóc phẳng không phải lúc nào cũng cần thiết, vì chúng có thể tự khỏi theo thời gian. Tuy nhiên, một số người lựa chọn điều trị loại bỏ do lo ngại về thẩm mỹ hoặc nó gây ra những vấn đề khó chịu khác như ngứa, hay sờ vào mụn. 

Triệu chứng của mụn cóc phẳng

Mặc dù các triệu chứng liên quan đến mụn cóc phẳng có thể khác nhau ở mỗi người (ví dụ, không phải tất cả mọi người đều bị ngứa hoặc kích ứng), nếu bạn nghi ngờ mình bị mụn cóc phẳng hoặc nhận thấy bất kỳ sự phát triển bất thường nào trên da, chúng tôi thực sự khuyên bạn nên đi khám để được chẩn đoán chính xác về mụn cóc phẳng và tìm hiểu các phương pháp điều trị nhằm làm giảm các triệu chứng.

Bề ngoài phẳng

Đúng như tên gọi, mụn cóc phẳng có bề mặt phẳng, nhẵn và hơi nhô lên so với các loại mụn cóc khác. Chúng thường có màu da hoặc hơi hồng và có thể sáng hơn hoặc tối hơn vùng da xung quanh. Mụn cóc phẳng có hình dạng phẳng là do chúng phát triển theo chiều ngang bên trong các lớp da, chủ yếu ở lớp trên cùng được gọi là biểu bì, thay vì lồi ra ngoài như một số loại mụn cóc khác (ví dụ như mụn cóc thông thường).

Kích thước nhỏ

Mụn cóc phẳng có đặc điểm hình thái khá nhỏ. Kích thước nhỏ bé của chúng giúp chúng khác biệt với các loại mụn cóc khác, vốn thường có kích thước lớn hơn. Một đặc điểm khác biệt nữa là chúng có xu hướng tập trung thành từng nhóm, tạo thành hình dạng giống như khảm. Tập tính tập trung này có thể thu hút sự chú ý đến mụn cóc phẳng, đặc biệt là khi chúng xuất hiện ở những vùng dễ thấy như mặt hoặc tay, có thể khiến người bệnh phải tìm kiếm sự điều trị.

Vị trí

Mụn cóc phẳng có thể xuất hiện ở nhiều bộ phận khác nhau trên cơ thể, thường gặp ở mặt, cổ, tay, cổ tay và đầu gối. Ở trẻ em, mụn cóc cũng có thể xuất hiện ở chân do các yếu tố như tiếp xúc da gần, gãi và hệ miễn dịch đang phát triển. Mụn cóc phẳng dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với da của người bị nhiễm bệnh. Do đó, việc duy trì thói quen vệ sinh tốt và tìm kiếm lời khuyên y tế khi có bất kỳ bất thường nào về da là những bước quan trọng.

Không đau

Mụn cóc phẳng thường là những khối u không đau, khác biệt với một số bệnh lý da liễu khác có thể gây khó chịu hoặc đau nhức. Việc không đau này thường mang lại sự nhẹ nhõm cho người bị mụn cóc phẳng, vì chúng thường không ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày. Tuy nhiên, chúng có thể bị ngứa hoặc kích ứng, đặc biệt nếu bị gãi hoặc kích thích. Việc tìm kiếm sự hướng dẫn hoặc đánh giá y tế để điều trị và kiểm soát mụn cóc phẳng phù hợp có thể giải quyết hiệu quả các triệu chứng này.

Lây lan

Mụn cóc phẳng dễ lây lan và có thể lây truyền qua tiếp xúc da kề da trực tiếp hoặc do chạm vào bề mặt bị nhiễm virus. Do đó, đôi khi chúng có thể nhân lên và lan sang các vùng da lân cận. Trẻ em đặc biệt dễ bị tổn thương do hệ miễn dịch đang phát triển và thường xuyên tham gia các hoạt động thể chất cũng như tương tác gần gũi với người khác trong các môi trường như trường học hoặc nhà trẻ, điều này làm tăng nguy cơ tiếp xúc da kề da của trẻ.

Khoảng thời gian

Mụn cóc phẳng nổi tiếng là dai dẳng, thường kéo dài trong thời gian dài và đôi khi khó lành trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Sự tồn tại kéo dài này có thể gây khó chịu cho những người đang phải đối mặt với loại mụn cóc này. Mặc dù mụn cóc phẳng có khả năng tự khỏi, nhưng không có thời gian biểu cố định nào cho sự biến mất của chúng. Thời gian lành lại phụ thuộc vào các yếu tố như đáp ứng miễn dịch của từng cá nhân, chủng HPV gây ra mụn cóc và vị trí của chúng trên cơ thể.

Nguyên nhân gây ra mụn cóc phẳng

Mụn cóc phẳng là do các chủng cụ thể của vi-rút u nhú ở người (HPV) gây ra. HPV là một nhóm vi-rút có thể lây nhiễm vào da và niêm mạc, và mụn cóc phẳng chủ yếu liên quan đến các loại HPV nguy cơ thấp (đặc biệt là HPV loại 3, 10, 28 và 49). Như đã đề cập trước đó, các chủng HPV cụ thể này có xu hướng tạo ra mụn cóc lành tính, chẳng hạn như mụn cóc phẳng, trái ngược với các tình trạng nghiêm trọng hơn thường liên quan đến các chủng HPV nguy cơ cao, chẳng hạn như ung thư cổ tử cung.

Cơ chế nhiễm là vi-rút HPV thường xâm nhập vào da thông qua các vết nứt hoặc vết cắt nhỏ, thường quá nhỏ để có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Khi đã vào bên trong da, vi-rút sẽ lây nhiễm các tế bào biểu bì (tức là lớp trên cùng của da) và khiến các tế bào này nhân lên nhanh chóng, dẫn đến hình thành mụn cóc phẳng. 

Điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù HPV là nguyên nhân chính gây ra mụn cóc phẳng, nhưng các yếu tố khác như di truyền, chức năng hệ thống miễn dịch và chấn thương da (như gãi hoặc vết cắt) cũng có thể ảnh hưởng đến việc một cá nhân có phát triển các mụn cóc này hay không sau khi tiếp xúc với vi-rút. 

Ví dụ, trẻ em dễ bị gãi da ngứa hoặc bị thương nhẹ trên da khi chơi hoặc khám phá. Do đó, vi-rút có thể dễ dàng xâm nhập qua các vết nứt trên da, tạo điều kiện cho sự phát triển của mụn cóc phẳng. Trẻ nhỏ có hệ thống miễn dịch đang phát triển kém hiệu quả hơn trong việc chống lại các bệnh nhiễm trùng, bao gồm cả HPV. Vì vậy, cha mẹ và người chăm sóc cần dạy trẻ các biện pháp vệ sinh tốt, khuyến khích trẻ tránh chạm hoặc gãi mụn cóc và tìm kiếm lời khuyên y tế nếu nghi ngờ có bất kỳ bất thường nào về da.

Chẩn đoán mụn cóc phẳng

Chẩn đoán mụn cóc phẳng thường bao gồm đánh giá lâm sàng của chuyên gia chăm sóc sức khỏe hoặc bác sĩ da liễu. Họ sẽ kiểm tra cẩn thận vùng da bị ảnh hưởng của bạn, tìm kiếm các đặc điểm riêng biệt phân biệt mụn cóc phẳng với các tình trạng da khác. Những đặc điểm này bao gồm mụn cóc phẳng, nhẵn và hơi nhô lên, có thể cung cấp manh mối chẩn đoán có giá trị.

Trong quá trình đánh giá này, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bạn cũng có thể hỏi về tiền sử bệnh của bạn. Họ có thể hỏi các câu hỏi về thời gian mụn cóc xuất hiện lần đầu, bất kỳ triệu chứng liên quan nào và liệu bạn có tiếp xúc da kề da gần đây với những người bị mụn cóc hay không. Trong một số trường hợp, có thể sử dụng máy soi da (một thiết bị cầm tay cho phép kiểm tra da kỹ hơn) để tăng cường quá trình chẩn đoán, cung cấp thông tin chi tiết hơn về hình dạng của mụn cóc, hỗ trợ chẩn đoán chính xác.

Tuy nhiên, mặc dù mụn cóc phẳng thường có thể được xác định dựa trên hình dạng đặc trưng, ​​nhưng trong một số trường hợp không chắc chắn hoặc nghi ngờ có bệnh lý da khác, sinh thiết có thể được khuyến nghị. Sinh thiết bao gồm việc lấy một mẫu mô nhỏ từ mụn cóc để kiểm tra kỹ hơn dưới kính hiển vi. Bước này giúp xác nhận chẩn đoán và loại trừ bất kỳ vấn đề da tiềm ẩn nào khác.

Nếu bạn không chắc chắn về sự phát triển của mụn cóc trên da hoặc nếu bạn nhận thấy bất kỳ thay đổi nào về hình dạng của mụn cóc, điều quan trọng là phải tham khảo ý kiến ​​chuyên gia chăm sóc sức khỏe hoặc bác sĩ da liễu để được đánh giá kỹ lưỡng và chẩn đoán chính xác. Điều này giúp loại trừ các tình trạng da nghiêm trọng hơn có biểu hiện giống mụn cóc phẳng. Sau khi được chẩn đoán, bác sĩ có thể đưa các phương án điều trị phù hợp và nếu cần, hướng dẫn bạn cách phòng ngừa mụn cóc phẳng.

Có thể bạn đang thắc mắc liệu mụn cóc phẳng và mụn cóc ở lòng bàn chân có giống nhau không, nhưng điều quan trọng là phải làm rõ rằng mụn cóc phẳng khác với mụn cóc ở lòng bàn chân . Hai loại mụn cóc này do các chủng HPV khác nhau gây ra, và vị trí cũng như hình dạng riêng biệt của chúng là những yếu tố phân biệt chính. Mụn cóc phẳng, đúng như tên gọi, có hình dạng phẳng và nhẵn. Chúng thường xuất hiện ở các vùng như mặt, cổ, tay và đầu gối.

Đặc điểm của mụn cóc này là phát triển theo chiều ngang ở lớp trên cùng của da. Tuy nhiên, không giống như mụn cóc phẳng, mụn cóc lòng bàn chân chỉ mọc ở lòng bàn chân. Ở đây, chúng có kiểu phát triển khác, thường xuyên đâm sâu vào lớp da dày do áp lực khi đi lại và đứng. Sự phát triển hướng vào trong này khiến mụn cóc lòng bàn chân có bề mặt gồ ghề và đôi khi thô ráp, trái ngược hoàn toàn với vẻ ngoài nhẵn mịn của mụn cóc phẳng.

Một điểm khác biệt quan trọng khác là cảm giác mà chúng gây ra. Trong khi mụn cóc phẳng thường không đau, mụn cóc lòng bàn chân có thể gây khó chịu khi ấn vào. Do đó, mặc dù có nguồn gốc chung từ nhiều chủng HPV khác nhau, những mụn cóc này có những đặc điểm và ảnh hưởng riêng biệt lên cơ thể. Đây là lý do tại sao chẩn đoán chính xác là rất quan trọng!

Cách điều trị mụn cóc phẳng

Việc lựa chọn các phương pháp điều trị mụn cóc phẳng có thể khá đa dạng, phản ánh cách tiếp cận cá nhân hóa trong việc kiểm soát mụn cóc. Thực tế, tính phù hợp của một phương pháp điều trị cụ thể bị ảnh hưởng bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm các đặc điểm riêng biệt của mụn cóc và sở thích của từng cá nhân tìm kiếm phương pháp điều trị.

Tuy nhiên, vị trí của mụn cóc phẳng trên cơ thể cũng là một yếu tố quan trọng quyết định việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Một phương pháp điều trị phổ biến là sử dụng thuốc bôi ngoài da.

• Các loại thuốc này có thể được bán không cần kê đơn (OTC) hoặc được kê đơn bởi chuyên gia chăm sóc sức khỏe.
• Các phương pháp điều trị tại chỗ thường ở dạng kem, gel hoặc thuốc mỡ, nhiều loại trong số đó chứa các thành phần hoạt tính như axit salicylic hoặc retinoid. 

Khi được bôi trực tiếp lên mụn cóc phẳng một cách nhất quán, các tác nhân này hoạt động bằng cách dần dần phá vỡ mô mụn cóc, cuối cùng dẫn đến việc loại bỏ chúng.

Liệu pháp lạnh là một phương pháp điều trị mụn cóc phẳng thường được sử dụng. Quy trình này bao gồm việc đông lạnh mụn cóc bằng nitơ lỏng, một kỹ thuật thường được các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hoặc bác sĩ da liễu áp dụng. Liệu pháp lạnh được biết đến với hiệu quả trong điều trị mụn cóc và có thể mang lại kết quả tích cực; tuy nhiên, trong một số trường hợp, phương pháp đốt điện có thể được khuyến nghị.

>>> TOP 12+ cách trị mụn cóc tại nhà an toàn, hiệu quả.

Phương pháp điều trị cho mụn cóc phẳng kháng thuốc

Trong quá trình đốt điện, các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sử dụng dòng điện để đốt mụn cóc phẳng – thủ thuật này thường được thực hiện trong môi trường y tế và có thể hiệu quả trong một số trường hợp mụn cóc phẳng nhất định.

Liệu pháp laser là một phương pháp thay thế, đặc biệt phù hợp cho mụn cóc phẳng lan rộng hoặc cứng đầu. Bằng cách nhắm vào các mạch máu nuôi dưỡng mụn cóc, tia laser tiêu diệt chúng một cách hiệu quả, mang lại một phương pháp đáng tin cậy để loại bỏ mụn cóc.

Cuối cùng, các loại thuốc theo toa, chẳng hạn như các phương pháp điều trị tại chỗ như imiquimod hoặc tretinoin, có thể được cân nhắc nếu các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc khi mụn cóc phẳng ở những vị trí nhạy cảm hoặc khó điều trị hơn.

Đối với mụn cóc phẳng lớn hơn hoặc đặc biệt khó điều trị, bác sĩ có thể đề nghị các thủ thuật phẫu thuật nhỏ. Các thủ thuật này thường bao gồm phẫu thuật cắt bỏ mụn cóc phẳng dưới gây tê tại chỗ và các lựa chọn bao gồm cắt hoặc cạo mụn cóc phẳng, tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Lột da bằng hóa chất cũng là một lựa chọn khác trong kho vũ khí điều trị mụn cóc phẳng.

Trong một số trường hợp cụ thể, liệu pháp miễn dịch cũng có thể được áp dụng, đó là lý do tại sao việc tìm kiếm lời khuyên y tế về các phương pháp điều trị mụn cóc phẳng phù hợp là rất cần thiết. Liệu pháp miễn dịch sử dụng thuốc hoặc các chất được thiết kế để kích thích hệ miễn dịch của cơ thể, tạo ra phản ứng miễn dịch tăng cường nhắm mục tiêu và loại bỏ mụn cóc.

Mặc dù một số người có thể thử các biện pháp khắc phục tại nhà như liệu pháp băng keo, nhưng điều quan trọng là phải thận trọng và tham khảo ý kiến ​​bác sĩ nếu mụn cóc phẳng dai dẳng hoặc kháng trị với các phương pháp điều trị khác. Cần lưu ý rằng hiệu quả của các biện pháp khắc phục tại nhà này có thể khác nhau, và việc sử dụng không đúng cách có thể dẫn đến biến chứng hoặc sẹo.

Cách phòng ngừa mụn cóc phẳng

Giống như tất cả các loại mụn cóc khác, việc phòng ngừa mụn cóc phẳng có thể gặp nhiều khó khăn do mức độ lây lan cao. Tuy nhiên, có những bước bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ nhiễm virus và phát triển thành mụn cóc phẳng. Các bước này bao gồm:

• Vệ sinh tốt: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước có thể đóng vai trò làm giảm khả năng lây truyền HPV qua tiếp xúc da kề da trực tiếp hoặc tiếp xúc với các bề mặt có thể bị nhiễm vi-rút.
• Tránh chạm vào mụn cóc: Việc tránh chạm vào mụn cóc phẳng là rất quan trọng để ngăn ngừa sự lây lan của HPV, cả trong cơ thể bạn và cho người khác. Biện pháp phòng ngừa này giúp giảm thiểu nguy cơ phát triển mụn cóc phẳng mới và giảm nguy cơ lây lan vi-rút.
• Che mụn cóc và không gãi: Nếu bạn bị mụn cóc phẳng, tránh gãi hoặc nặn mụn. Thay vào đó, hãy băng kín mụn cóc phẳng bằng băng gạc hoặc băng dính để tránh tiếp xúc vô tình và giảm nguy cơ lây lan vi-rút.
• Tránh chia sẻ đồ dùng cá nhân: Không dùng chung các vật dụng như khăn tắm, dao cạo râu hoặc kềm cắt móng tay với người khác, vì những vật dụng này có khả năng lây truyền virus nếu tiếp xúc với vùng da bị nhiễm trùng. Hãy nhớ: can thiệp sớm có thể giúp giảm nguy cơ mụn cóc phẳng lây lan!
• Tiêm vắc-xin HPV: Hãy cân nhắc tiêm vắc-xin HPV. Mặc dù vắc-xin này chủ yếu nhắm vào các chủng HPV nguy cơ cao liên quan đến ung thư cổ tử cung, nhưng nó cũng có thể bảo vệ bạn khỏi các chủng HPV nguy cơ thấp gây ra mụn cóc phẳng.
• Tăng cường khả năng miễn dịch: Hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể giúp cơ thể bạn chống lại nhiễm trùng HPV. Duy trì lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc để hỗ trợ hệ miễn dịch.

HPV rất dễ lây lan, và điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa, việc phòng ngừa tuyệt đối không phải lúc nào cũng đạt được. Tuy nhiên, bằng cách tuân thủ các biện pháp phòng ngừa này, bạn có thể giảm nguy cơ mắc mụn cóc phẳng và các bệnh lý khác liên quan đến HPV.

Nếu bạn có bất kỳ lo lắng hoặc thắc mắc nào về mụn cóc phẳng hoặc HPV, hãy tìm kiếm lời khuyên từ nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Họ có thể cung cấp hướng dẫn, chăm sóc phù hợp và đánh giá xem vắc-xin HPV có phù hợp với hoàn cảnh của bạn hay không.

Khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế?

Khi nói đến mụn cóc phẳng, việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế là rất quan trọng trong một số trường hợp. Nếu bạn không chắc chắn về bản chất của sự phát triển trên da, cảm thấy đau hoặc khó chịu do mụn cóc, hoặc thấy chúng vẫn tồn tại mặc dù đã điều trị ban đầu, bạn nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ. Khuyến nghị này áp dụng cho các trường hợp mụn cóc lan rộng, nhân lên, xuất hiện ở những vùng dễ thấy hoặc nhạy cảm, hoặc nếu bạn có hệ miễn dịch suy yếu.

Ngoài ra, nếu bạn lo lắng về hình dạng mụn cóc hoặc nếu bạn bị ngứa hoặc kích ứng dai dẳng, việc tìm kiếm sự tư vấn y tế chuyên nghiệp là một bước quan trọng để đảm bảo chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. Quyết định về phương pháp điều trị phù hợp lý tưởng nhất nên được đưa ra sau khi tham khảo ý kiến ​​của bác sĩ chăm sóc sức khỏe hoặc bác sĩ da liễu.

Mụn cóc phẳng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hi vọng đã mang đến những thông tin chi tiết gửi các bạn tham khảo. Tự điều trị không phải lúc nào cũng được khuyến khích, đặc biệt là khi điều trị mụn cóc ở vùng da nhạy cảm hoặc mỏng manh, vì điều này có thể dẫn đến biến chứng. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể tiến hành đánh giá toàn diện về tình trạng cụ thể, có tính đến các yếu tố như đặc điểm của mụn cóc và vị trí của chúng, để giúp xác định phương án điều trị phù hợp nhất.